Muzeum Okręgowe w Sandomierzu

Dodaj |

Historia Muzeum

W dniu 5 maja 1921 roku miało miejsce uroczyste otwarcie Muzeum Ziemi Sandomierskiej przy Polskim Towarzystwie Krajoznawczym w Sandomierzu. Inicjatorami utworzenia muzeum regionalnego byli członkowie ówczesnego zarządu Towarzystwa: Stanisław Karpowicz, Józef Pietraszewski, Zdzisław Lenartowicz, Aleksander Patkowski i ks. Andrzej Wyrzykowski.

Muzeum Sandomierskie od początku swej działalności należało do najbardziej prężnie i dynamicznie rozwijających się placówek PTK. Mimo to, od chwili powołania w 1921 r. przeżywało duże trudności lokalowe. Zbiory znajdowały się u członków PTK, starających się o lokalizację własnego budynku przeznaczonego wyłącznie na potrzeby muzeum. Starania te uwieńczone zostały sukcesem i w 1925 roku Muzeum otrzymało swoją siedzibę w domu PTK przy ulicy Żeromskiego.

Pierwszym kustoszem Muzeum został Leon Wilkoński (pełniący funkcję kierownika placówki od 1927 do 1939 roku), który rozpoczął opracowywanie zbiorów, założył księgi inwentarzowe i karty katalogowe zabytków. Eksponaty pochodziły ze zbiorów prywatnych założycieli i przyjaciół powstałego Muzeum, a stanowiły je zabytki archeologiczne, numizmaty, okazy mineralogiczne, entomologiczne i zabytki kultury materialnej. Podczas wojny najdotkliwsze straty poniosła kolekcja przyrodnicza, ponadto zaginęła znaczna część zbiorów numizmatycznych i etnograficznych.

W 1956 roku przez Ministerstwo Kultury i Sztuki zostaje powołane Muzeum w Sandomierzu z siedzibą w Kamienicy Oleśnickich, w której na pierwszym piętrze zorganizowano sale ekspozycyjne oraz skromne pomieszczenia biurowe. Pierwsza uroczyście otwarta wystawa poświęcona była Adamowi Mickiewiczowi. Muzeum kierowane było kolejno przez: Eligię Gąsowską (1957 – 60), Kamilę Załuską (1961 – 70), Jana Przałę (1970 – 75), Ireneusza Skrzyńskiego (1975 – 76), Kazimierza Kałużę (1976 – 77), Jerzego Waszkiewicza (1978 – 95), Zofię Czubową (1995 – 2009) i obecnie przez Pawła Różyłę.

W powojennym okresie istnienia Muzeum różnym przeobrażeniom ulegała baza lokalowa Muzeum. W 1978 roku poszerzyła się o trzy sale na parterze gotycko – renesansowego Ratusza. Zorganizowano w nich ekspozycję historyczno – artystyczną. W roku 1980 powołano jako oddział Muzeum Okręgowego Muzeum Literatury. Inicjatywa ta miała upamiętniać i podkreślać wieloletni związek Jarosława Iwaszkiewicza z Sandomierzem, do którego rokrocznie przyjeżdżał już od początku lat 20 – tych i w czasie tych wielotygodniowych pobytów powstała znaczna część jego dorobku literackiego. Na siedzibę placówki przeznaczono budynek przy ul. Katedralnej 5/7, gdzie zatrzymywał się w czasie swoich tutaj pobytów.

W roku 1986, bo blisko trzydziestoletnim okresie remontów, oddano Muzeum w użytkowanie na czas nieokreślony zamek sandomierski stanowiący obecnie po zwrocie Kamienicy Oleśnickich i zamknięciu Oddziału Literatury podstawową bazę muzealną. Mieszczą się w nim pracownie wszystkich działów, sale wystaw czasowych i stałych, sala rycerska pełniąca funkcje sali koncertowej, teatralnej, będąca często miejscem imprez o charakterze okolicznościowym i społecznym, galeria w której najczęściej urządzane są wystawy malarstwa, biblioteka, oraz pomieszczenia administracyjne.

 

Zamek Sandomierski

zobacz więcej zdjęć

Inicjatywę wzniesienia murowanego zamku na miejscu wczesnośredniowiecznego grodu przypisuje się Kazimierzowi Wielkiemu. Gotyckie zabudowania obejmowały dwa budynki mieszkalne z kaplicą, kuchnię, browar, młyn konny, spichlerz oraz bramę ze zbrojownią. W kolejnych wiekach budynek zamku przechodzi liczne przebudowy i rozbudowy. Za panowania Zygmunta Starego (w latach 1520 – 1526) rozpoczęta została wielka rozbudowa, prowadzona w paru etapach przez blisko wiek. Prace prowadzone były m.in. przez królewskiego architekta, Niemca, mistrza Benedykta zwanego Sandomierzaninem. Znikały średniowieczne obwarowania i swobodnie ustawione budynki w ich wnętrzu, miejsce ich natomiast zajmowały zabudowania regularne, kolejno narastające wokół prostokątnego dziedzińca. Za panowania Zygmunta Augusta zarysował się ostatecznie czworobok renesansowego zamku (lata 1564 – 1565), jednak prace nie zostały całkowicie ukończone.

W roku 1656, w okresie wojny polsko – szwedzkiej, zamek sandomierski spotkała katastrofa. Wycofujące się wojska szwedzkie pozostawiają w jego piwnicach amunicję, opóźniając jej wybuch do wkroczenia Polaków. Zniszczone zostały skrzydła wschodnie, południowe, a może i północne. Najmniej ucierpiało skrzydło zachodnie i tylko ono zostało później odbudowane. Na zlecenie króla Jana III Sobieskiego w latach 1680 – 1688 zamek zostaje przebudowany w wolno stojący budynek typu pałacowego.

Zamek zdewastowany w czasie konfederacji barskiej był odnawiany aż do 1795 r. (trzeciego rozbioru Polski). Po 1795 r. władze austriackie adaptowały budynek na sąd i więzienie, ale jego gruntowna przebudowa na potrzeby więziennictwa wraz z otoczeniem dziedzińca nowym murem, nastąpiła w 1825 r. W latach 1894 – 1900 wzniesiono nowe skrzydła: wokół dziedzińca tzw. “rogal oraz budynek administracyjny (zburzone w końcu l. 70. XX w.). Więzienie zlikwidowano dopiero w 1959 r. Po wieloletniej konserwacji i przebudowie wnętrz (w l. 1960 – 1986), zamek stał się siedzibą Muzeum Okręgowego. W obecnej postaci jest to budowla czterokondygnacyjna na planie prostokąta, z dwiema narożnymi wieżami, nakryta wysokim dachem czterospadowym. W elewacji wschodniej, późnoklasycystycznej, zachowana jest tablica erekcyjna Zygmunta I Starego z 1520 r. oraz renesansowy kartusz z orłem zygmuntowskim, przypominające o królewskim rodowodzie założenia.

Zamek sandomierski znajdował się na głównym, królewskim szlaku komunikacyjnym. Zatrzymywali się w nim podróżujący królowie z dworem i kancelarią, dostojnicy państwowi, rezydowali tu starostowie, podstarości, podstoli i sędziowie oraz podkomorzowie Ziemi Sandomierskiej.

 

Oferta Edukacyjna

Nasza oferta obejmuje lekcje muzealne z zakresu: sztuki, etnografii, archeologii, historii, literatury.
Zajęcia prowadzone są na ekspozycjach.
Opłata za lekcję muzealną wynosi 4 zł od osoby.


Zapraszamy na lekcje muzealne prowadzone przez pracowników naukowych Muzeum Okręgowego w Sandomierzu, a także przez zapraszanych gości.
Lekcje odbywają się od wtorku do piątku w uzgodnionych z zainteresowanymi terminach w godzinach otwarcia Muzeum Okręgowego w Sandomierzu dla zwiedzających.

Tematy lekcji:

1. Życie codzienne mieszkańców podsandomierskich wsi na przełomie XIX i XX wieku – Dział Archeologiczno- Etnograficzny

2. Ziemia Sandomierska w pradziejach i wczesnym średniowieczu – Dział Archeologiczno-Etnograficzny

3. Praca archeologa – „odkrywanie” przeszłości – Dział Archeologiczno-Etnograficzny

4. Dzieje Zamku sandomierskiego – Dział Historyczny

5. Dzieje monety polskiej – Dział Historyczny

6. Zamek Sandomierski na starej pocztówce – Dział Historyczny

7. Ciemne ścieżki – sylwetka i twórczość Jarosława Iwaszkiewicza – Dział Literatury

8. Inspirujący Sandomierz. Gawęda o domu pracy twórczej pisarzy pod nazwą “Górka Literacka” – Dział Literatury

9. Lekcje przygotowane w oparciu o wystawę czasową “Polskie dziedzictwo”. Skarby ze zbiorów Fundacji XX Czartoryskich w Krakowie

Militaria z kolekcji Książąt Czartoryskich jako pamiątki “dawnej Polski” – Dział Historyczny
Sarmatyzm w literaturze polskiej – Dział Literacki
Dzieje sarmatyzmu w kulturze polskiej – Dział Historyczny
Zabytki kultury polskiej i światowej na kanwie wystawy “POLSKIE DZIEDZICTWO” Skarby ze zbiorów Fundacji XX Czartoryskich – Dział Sztuki

Mamy nadzieję, że zechcecie Państwo z nich skorzystać.

Dodatkowych informacji udziela Monika Bęben,
Zamek tel. 15 644 57 57 w. 33,
e-mail: muzeum.promocja@wp.pl
lub w. 42 (Punkt Informacji Turystycznej w Zamku),
e-mail: info@zamek-sandomierz.pl

SERDECZNIE ZAPRASZAMY

 

Nagrody

Dotychczasowe nagrody i wyróżnienia w konkursie na “Wydarzenie Muzealne Roku” przyznane Muzeum Okręgowemu w Sandomierzu:

2006 – Sybilla 2005 Wyróżnienie w kategorii Wystawy etnograficzne za organizację wystawy “Dawna wieś sandomierska”

2003 – Sybilla 2002 I nagroda w kategorii Dokonania z zakresu konserwacji: Zabezpieczenie Wzgórza Zamkowego, zagospodarowanie otoczenia obiektu, wymianę pokrycia dachowego i adaptację poddasza Zamku

2002 – Sybilla 2001
II nagroda w kategorii Publikacje za “Album widoków Sandomierza. Malarstwo – Grafika – Rysunek XVII – XX w.”

2002 – Sybilla 2001
Wyróżnienie w kategorii Wystawy sztuki za organizację wystawy “Alfons Karpiński (1875 – 1961)”

 
 


Copyright © 2019 katalogprzedsiebiorstw.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone
Agencja interaktywna LTB.pl
Dołącz do nas na Facebook'u